تبلیغات
یا مهدی ادرکنی - تشدید جنگ قدرت برای‌تصاحب ولی‌عهدی در خاندان آل‌سعود

تشدید جنگ قدرت برای‌تصاحب ولی‌عهدی در خاندان آل‌سعود

نویسنده :علی سالاری
تاریخ:چهارشنبه 30 شهریور 1390-06:22 ب.ظ

 
در شرایطی كه "امیر سلطان " ولی‌عهد عربستان با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌كند و امیدی به زندگی وی نیست، كشمكش و جنگ قدرت بین فرزندان خاندان آل‌سعود برای تصاحب مسند جانشینی بالا گرفته است.

سلطان بن عبدالعزیز اخیراً مورد عمل جراحی قرار گرفته است

پایگاه خبری سعودی "ایلاف " به نقل از یك كارمند كنسولگری عربستان در نیویورك اعلام كرد كه سلطان بن عبدالعزیز اخیرا مورد عمل جراحی قرار گرفته اما به جزئیات این خبر از جمله تاریخ عمل جراحی یا نتیجه عمل اشاره نكرد.
خبرگزاری رسمی عربستان نیز در نیمه‌های ژوئن گذشته اعلام كرد: ولی‌عهد 85 ساله این كشور برای انجام برخی معاینات پزشكی به آمریكا رفته، چون آزمایش‌هایی كه روی ولی‌عهد در ریاض انجام شده، نشان می‌دهد سرطان دستگاه گوارش وی كه بعد از چندین عمل جراحی در آمریكا رو به بهبودی بود، بار دیگر بازگشته است.

* بازگشت شاهزاده سلطان به ریاض

شاهزاده سلطان كه از نوامبر سال 2008 برای درمان به آمریكا و سپس مغرب رفته بود، اواخر ماه نوامبر گذشته قبل از سفر طولانی‌مدت ملك عبدالله به آمریكا به ریاض بازگشته و پایگاه خبری "وطن " كه از آمریكا منتشر می‌شود، به نقل از برخی منابع آگاه حتی از مرگ ولی‌عهد عربستان در یكی از بیمارستان‌های آمریكا خبر داد.
اما آنچه در این میان مهم می‌نماید، مرگ ولی‌عهد عربستان نیست بلكه نزاع بر سر تقسیم قدرت است كه به عنوان مسئله‌ای دیرین در خاندان پادشاهی عربستان سعودی، همواره سلطنت سعودی‌ها را به چالش كشانده است.

* منشور عبدالعزیز

خاندان آل‌سعود از سال 1932 میلادی بر عربستان حكمرانی می‌كند. ملك عبدالعزیز، اولین پادشاه عربستان منشوری به نام "منشور عبدالعزیز " دارد كه در آن می‌خوانیم: "تا زمانی كه پسران من زند‌ه‌اند، قدرت به نوه‌هایم نخواهد رسید "، به همین دلیل به‌خلاف نظام‌های سلطنتی دیگر كه قدرت از پدر به پسر می‌رسد، در خاندان سعودی قدرت به برادران پادشاه منتقل می‌شود و به همین دلیل در این كشور قبیله‌ای، شاهزاده‌ها با پادشاهان سعودی اختلاف سنی زیادی ندارند و همین موضوع بافت قدرت در عربستان سعودی را پیچیده و این پیچیدگی همواره هوس رسیدن شاهزادگان سعودی به قدرت را تشدید كرده است.

* سرطان سلطان بن عبدالعزیز ولی‌عهد عربستان و تشدید رقابت بر سر جانشینی وی



طی دو ساله اخیر كه شاهزاده سلطان بن عبدالعزیز ولی‌عهد عربستان با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌كند و به زبانی دیگر امیدی به بقای وی نیست، رقابت میان شاهزادگان سعودی بر سر جانشینی وی، حكومت پادشاهی سعودی را به نوعی دچار یك زلزله سیاسی كرده است، در این گزارش سعی می‌شود، ابعاد مختلف بحران جانشینی در حكومت پادشاهی عربستان مورد ارزیابی قرار گیرد.

* جدال شاهزادگان سعودی معضل جدی سلطنت خاندان آل‌سعود

همان طور كه گفته شد، بر اساس منشور عبدالعزیز، اولین پادشاه سعودی، بیش از نیم قرن است كه سلطنت موروثی پادشاهان سعودی به‌خلاف سایر كشورها، از برادر به برادر و نه پدر به پسر ادامه دارد، از جمله پیامدهای ادامه این مكانیزم بالا رفتن سن پادشاهان سعودی به‌هنگام سلطنت است، به اعتقاد كارشناسان امور عربستان این مسئله در آینده به صورت یك معضل جدی سلطنت خاندان آل سعود را به كام فروپاشی خواهد كشاند.

* نبود یك چهره سرشناس در خاندان سلطنتی و تشدید كشمكش میان شاهزادگان سعودی

با توجه به تشدید بیماری "امیر سلطان بن عبدالعزیز " ولی‌عهد عربستان، مسئله جانشینی ملك عبدالله كه در اواسط دهه هشتاد عمر خود به‌سر می‌برد، حكومت پادشاهی سعودی را با دوره‌ای از تغییر و تحولات در سطح رهبری مواجه خواهد كرد و به دلیل نبود یك چهره سرشناس و شاخص میان خاندان سلطنتی، كشمكش و جدال میان شاهزادگان سعودی بر سر جانشینی ملك عبدالله سخت‌تر خواهد شد.
اما مهمترین محورهای این بحران و توطئه فرزندان عبدالعزیز علیه یكدیگر برای تصاحب قدرت در عربستان را می‌توان در موارد زیر بررسی كرد:

* جنگ قدرت فرزندان "عبدالعزیز " را به چند دسته تقسیم كرده است

الف) سلطنت‌خواهی خانواده سدیری‌ها؛ گسترش روند بحران جانشینی و جنگ قدرت، فرزندان "عبدالعزیز " را به چند دسته تقسیم كرده است. برخی از آنان به مرز هشتاد سالگی رسیده‌ و برخی دیگر واجد شرایط نیستند، زیرا از مادران غیرسعودی‌ به دنیا آمده‌اند،‌ این درحالی است كه برخی دیگر نیز با انتقادات‌شان از خط رسمی پیروی نمی‌كنند.
این موضوع موجب شده، سدیری‌ها بیش از هر خاندان دیگری شانس تصاحب تخت و تاج را داشته باشند، به‌ویژه آن‌كه آنها گروه بزرگی از فرزندان ابن‌سعود را تشكیل می‌دهند، به‌طوری‌كه كاندیداهای احتمالی جانشینی ولی‌عهد به‌جز "امیر عبدالله لاله " (مشاور پادشاه كنونی) 74 ساله مابقی یعنی "امیر عبدالرحمن " 78 ساله، "امیر نایف " 76 ساله و "امیر سلمان " 73 ساله از خاندان "سدیری‌ها " هستند.
پس از "ملك فهد " كه پسر بزرگ خانواده سدیری‌ها بود، "امیر عبدالله بن عبدالعزیز " برادر ناتنی وی به پادشاهی رسید و امیر سلطان بن عبدالعزیز (ولی‌عهد بیمار كنونی) برادر تنی "فهد " به مقام ولی‌عهدی منصوب شد، این موضوع مخالفت‌هایی را با پادشاهی "ملك عبدالله " میان اعضای خانواده سلطنتی سعودی به‌وجود آورد.

* تأسیس "شورای بیعت " توسط ملك عبدالله

به همین دلیل ملك عبدالله در سال 2006 "شورای بیعت " را با حضور بیش از نیمی از برادران ناتنی و فرزندان ارشد دیگر برادرانش تأسیس كرد؛ این شورا كه مكانیزمی برای انتصاب ولی‌عهد و پادشاه (در صورت عدم شایستگی) بود، به‌طور غیررسمی تلاشی از سوی ملك عبدالله برای مقابله با سدیری‌های مدعی تصاحب تاج و تخت برشمرده شد.

*رقابت شاهزاده آمریكایی و شاهزاده سعودی

ب)رقابت شاهزاده آمریكایی و شاهزاده سعودی در جنگ قدرت؛ در شرایطی كه "امیر سلطان " ولی‌عهد عربستان با بیماری سرطان دست و پنجه نرم می‌كند و امیدی به بقای وی نیست، فرزندان سعودی برای تصاحب مسند جانشینی در تقابلی آشكار با یكدیگر قرار گرفته‌اند و همین موضوع دربار سعودی را در وضعیت شكننده‌ای قرار داده است.
حكومت ریاض كه چندی پیش با كودتای بندر بن سلطان مواجه بود و با هر زحمت آن را پشت سر گذاشت، این بار با جنگ قدرت میان "شاهزاده نایف " (وزیر كشور) و "شاهزاده سلمان " (امیر ریاض) بر سر جانشینی ولی‌عهد كنونی (سلطان بن عبدالعزیز) مواجه است.

*حمایت "ملك عبدالله " از امیر "نایف بن عبدالعزیز "

بنا به گفته منابع نزدیك به دفتر پادشاهی عربستان، "ملك عبدالله " از امیر "نایف بن عبدالعزیز " وزیر كشور حمایت و به‌صورت غیررسمی وی را به جای "امیر سلطان " ولی‌عهد بیمار عربستان تعیین كرده است.

* احساس خطر ملك عبدالله از جناح سدیری‌ها

ملك عبدالله كه فاقد برادر تنی است، از برادران ناتنی خود كه مدعی پادشاهی هستند (جناح سدیری‌ها) احساس خطر كرده و به همین دلیل روابط نزدیك و گسترده‌ای با برخی برادران ناتنی، برادرزاده‌ها و خواهرزاده‌هایش برقرار كرده است.

* برقراری رابطه با شیوخ، جناح‌های دینی و رؤسای قبایل و بافت‌های تكنوكرات

وی همچنین شبكه‌ای مهم از روابط با شیوخ، جناح‌های دینی و رؤسای قبایل و بافت‌های تكنوكرات و دیگر مذاهب ایجاد كرده و با هدف تقویت جناح خود از "امیر نایف " كه دارای شخصیتی دینی و تكنوكرات است، حمایت كرده است، به‌طوری كه در 27 مارس 2009 آژانس خبری رسمی سعودی در یك خبر كوتاه و شگفت انگیز، انتصاب "امیر نایف " وزیر كشور عربستان را به عنوان معاون دوم ملك عبدالله اعلام كرد.
این مسئله نشان داد كه اقدام "ملك عبدالله " برای انتصاب غیررسمی "نایف بن عبدالعزیز " به جای "امیر سلطان "‌ ولی‌عهد بیمار عربستان، ترفندی از جانب عبدالله برای آرام نگه داشتن حكومت از جنگ قدرت بر سر جانشینی ولی‌عهدی و حتی پادشاهی در خاندان سعودی است.

* تغییر قدرت در عربستان و بازتاب‌های بین المللی آن

در این میان اگر جایگاه نفتی ریاض (به عنوان بزرگترین كشور نفت‌خیز جهان) و نقش متوازن كننده‌اش در بازار نفت جهان و همچنین موقعیت تعیین كننده عربستان در پیشبرد سیاست‌های واشنگتن در خاورمیانه را در نظر بگیریم، بی‌شك جنگ قدرت در صحنه سیاسی حكومت پادشاهی سعودی، موجبات نگرانی مقامات كاخ سفید درباره تعیین جانشینی ملك عبدالله و بازیگران كلیدی در عرصه معادلات قدرت عربستان را افزایش می‌دهد، به‌ویژه در این مرحله كه سراسر جهان عرب و منطقه خاورمیانه را انقلاب‌های مردمی فراگرفته و عربستان هم با توجه به زمزمه اعتراض‌هایی كه از آن به گوش می‌رسد، از این انقلاب‌ها بركنار نمانده و اگر هم تاكنون توانسته با اعتراضات مردمی خود مقابله كند،‌ نمی‌تواند تضمین كننده آینده بقای خود باشد.

* احتمال دخالت آمریكا در تعیین جانشین ولی‌عهد

به همین منظور به نظر می‌رسد، با توجه به مخالفت و ناخرسندی آمریكا از تعیین شاهزاده نایف وزیر كشور توسط ملك عبدالله به عنوان جانشین پادشاه سعودی مقامات كاخ سفید مستقیماً در فرآیند تعیین جانشینی ولی‌عهد عربستان دخالت كنند.

* گرایشات شاهزاده نایف و نارضایتی آمریكا

شاهزاده "نایف بن عبدالعزیز " به‌دلیل گرایشات مذهبی و ارتباط نزدیكش با روحانیون وهابی و هیأت‌های امر به معروف و نهی از منكر مورد توافق و حمایت واشنگتن نیست، بلكه مقامات كاخ سفید با حمایت از "سلمان بن عبدالعزیز " (امیر ریاض) شاهزاده لیبرال و غربگرای سعودی به‌عنوان مهره‌ای شاخص در جهت جایگزینی مطلوب ولی‌عهدی حكومت سعودی گام برداشته‌اند.

* جنگ قدرت میان شاهزاده نایف بن عبدالعزیز و امیر سلمان

در نتیجه صحنه سیاسی حكومت سلطنتی ریاض، شاهد نزاع بر سر قدرت به‌عنوان مسئله‌ای دیرینه در خاندان سعودی، میان شاهزاده نایف بن عبدالعزیز و امیر سلمان بن عبدالعزیز می‌باشد.
بنابراین باید گفت، جنگ قدرت میان فرزندان عبدالعزیز بر سر تقسیم قدرت و ثروت، بی‌شك حكومت سلطنتی سعودی را در آستانه انفجار قرار خواهد داد و كودتای بندربن سلطان تنها یكی از قسمت‌های اولیه این سریال است.

*تلاش برای جلوگیری از فروپاشی حكومت سعودی ریاض

قدرت این دگرگونی در لایه‌های حكومت‌ ریاض به اندازه‌ای است كه هنوز سعودی‌ها قدرت هضم آن را ندارند و حتی ملك عبدالله نیز نتوانست این تحولات را درك نماید، اگرچه سعی كرد با انجام اصلاحاتی بی‌سابقه و ناگهانی در بخش‌های مختلف اقتصادی، آموزشی، قضایی، دفاعی و اجتماعی برای انحراف افكار عمومی این كشور از در آستانه اضمحلال قرار گرفتن حكومت سعودی ریاض جلوگیری كند.
اما بحران تقابل قدرت میان فرزندان عبدالعزیز بر سر تصاحب مسند پادشاهی و ولی‌عهدی ادامه خواهد یافت و این امر سبب خواهد شد تا پایه‌های سست و لرزان حكومت سعودی به فروپاشی و سقوط نزدیكتر شو
د.



نوع مطلب : اخبار اخرالزمان 





Admin Logo
themebox Logo